Cuma öğleden sonra buzdolabını açan kişi bir hafta önceki yoğurdu, etiketi olmayan üç kabı ve kimin olduğu belli olmayan bir salatayı görüyorsa sorun temizlik ekibinde değil, kuralda demektir. Ofis mutfağı iki grubun ortak alanıdır: her gün kullanan çalışanlar ve haftada birkaç kez gelen temizlik ekibi. Hangi işin kimde olduğu yazılmadığında ikisi de diğerinin yapacağını varsayar ve mutfak kokar. Aşağıdaki sorular en sık tartışılan noktaları tek tek çözüyor.
Buzdolabını kim, ne zaman boşaltır?
Haftada bir, sabit bir gün ve saat; çoğu ofiste cuma 16.00 iyi çalışır. Kural şu: o saatte dolapta etiketsiz ya da tarihi geçmiş ne varsa atılır, kap da dahil. İlk iki hafta itiraz gelir, üçüncü haftadan sonra herkes etiket yapıştırmaya başlar. Atma işini temizlik ekibi yapabilir ama kuralın sahibi ofis olmalı; ekip kimin salatasını attığını bilemez ve tartışmaya girmek istemez. Boşaltılan dolabın rafları çıkarılıp ılık deterjanlı suyla yıkanır, kapı contası karbonatlı bezle silinir, içine yarım limon ya da bir kap karbonat konur. Dolabın arkası altı ayda bir çekilip süpürülür; toz tutan kondansatör dolabın daha çok elektrik yakmasına sebep olur.
Sünger ve bez kaç günde değişir?
Ofis mutfağındaki sünger, evdekinden çok daha fazla el görür. Haftada bir değiştirin; kalabalık ofiste iki günde bir. Süngeri mikrodalgada "dezenfekte etme" tavsiyesini uygulamayın, ıslak olmayan sünger tutuşabilir ve ofiste bunun kontrolü zordur. Bez için kural aynı: günlük kullanılan bez her gün yıkanır ya da kağıt havluyla değiştirilir. Bulaşık fırçası daha uzun dayanır ama ayda bir yenilenmeli. Bu sarf malzemesinin bütçesi ve tedariki sözleşmede yazılmalı; "sünger bitti" mesajı ofis yöneticisine değil, malzemeyi getiren tarafa gitmeli.
Bulaşık kimin işi?
Bulaşık makinesi varsa çalışan kendi bardağını makineye koyar; makineyi çalıştırmak ve boşaltmak temizlik ekibinin günlük listesine girer. Makine yoksa iş bölümü daha nettir: elle yıkama çalışanın, lavabo ve tezgahın sonrasında silinmesi ekibin. Lavabonun içinde bekleyen bulaşık ekibin işi değildir ve sözleşmede bu açıkça yazılmalıdır; aksi hâlde günlük temizlik saatinin yarısı bulaşığa gider ve tuvaletlere sıra gelmez. Makine filtresi haftada bir çıkarılıp yıkanır, tuz ve parlatıcı ayda bir kontrol edilir.
Kahve makinesi ve su sebili
Kahve makinesinin dış yüzeyi günlük, damlalık ve süt köpürtücü kısımları her kullanımdan sonra temizlenir; bu da çalışan işidir. Kireç çözme işlemi ise makinenin talimatına göre yapılır; üretici sitrik asit tableti ya da kendi çözeltisini öneriyorsa onu kullanın, sirke bazı makinelerin contasına zarar verir. İstanbul suyu sert sayılır; makine haftada beş gün çalışıyorsa ayda bir kireç çözme genellikle yetişir, göstergeli makinelerde göstergeye uyun. Su sebilinin musluğu ve damlalığı haftalık listede olmalı; damacana değişiminde sebilin boynu her seferinde silinmeli. Mikrodalganın içi ise gün sonunda nemli bezle, haftada bir sıcak suya limon sıkıp iki dakika çalıştırıp bekleterek temizlenir.
Etiket, tarih ve raf düzeni
Basit bir kural mutfağı değiştirir: dolaba giren her kabın üstünde isim ve tarih. Bir rulo etiket ve bir kalem dolabın yanında dursun. Raf düzeni de yardımcı olur; üst raf hazır yiyecek, orta raf kişisel kaplar, alt raf içecek, kapı içi soslar. Dondurucu ayda bir boşaltılıp buzu çözülür; içindeki "bir gün yerim" paketleri de o gün gider.
Koku ve böcek
Ofis mutfağında koku iki yerden gelir: lavabo gideri ve çöp. Gidere haftada bir sıcak su, ardından karbonat ve sirke dökülür, köpürme bitince tekrar sıcak su verilir; bu koku için işe yarar, tıkanıklık için yetmez. Çöp kovası kapaklı olmalı, poşet her akşam değişmeli, kovanın içi haftada bir yıkanmalı. Yemek artığı çöpünün mutfakta gece kalmaması gerekir; yaz aylarında bu tek başına karınca ve sinek sorununu önler. Böcek görüldüğünde ilaçlama firmasını çağırmadan önce üç gün boyunca kırıntı ve açık gıda bırakmamayı deneyin; çoğunlukla kaynak dolabın altındaki kırıntıdır.
Ürün güvenliği
Mutfakta gıdayla temas eden yüzeylerde çamaşır suyu gerekmez; deterjanlı su ve ardından temiz su yeter. Bir dezenfektan kullanılacaksa gıda yüzeyi için uygun olduğu etikette yazan bir ürün seçilir ve durulanır. Çalışanların kendi getirdiği ürünlerle ekibin ürünleri aynı dolapta durmamalı; hangi ikililerin bir araya gelmemesi gerektiğini karışım güvenliği yazısında yazdık. Kireç çözücüyü mermer ya da granit tezgahta kullanmayın, matlaştırır; o tezgahlar için pH nötr temizleyici gerekir.
Diğer ortak alanlar
Aynı mantık tuvalet ve dinlenme alanı için de geçerlidir. Tuvalette kağıt, sabun ve havlu dolumu ekibin işidir; ama bitmiş kağıdı gün ortasında bildirmek çalışanın işidir ve nereye bildirileceği belli olmalıdır. Dinlenme köşesindeki koltuk, minder ve halı ayda bir süpürgeyle derinlemesine, yılda bir yıkamayla temizlenir. Bitkilerin sulanması temizlik ekibinin işi değildir; ekibin sulama yapması istenirse listeye yazılır.
Haftalık mutfak planı
| Gün | Çalışan | Temizlik ekibi |
|---|---|---|
| Her gün | Kendi bardağı makineye, tezgahtaki kırıntı, dolaba etiket | Tezgah, lavabo, makine çalıştırma ve boşaltma, çöp, zemin |
| Pazartesi | Kahve makinesi damlalığı | Mikrodalga içi, sebil musluğu |
| Çarşamba | — | Sünger ve bez değişimi, çöp kovası yıkama |
| Cuma 16.00 | Etiketsiz her şey atılır (kural ofisin) | Buzdolabı rafları ve conta, makine filtresi |
| Ayda bir | — | Kahve makinesi kireç çözme (talimata göre), dondurucu, dolap arkası |
Tek sayfalık mutfak kuralı
Mutfağın kapısına asılacak kural kısa olmalı. Bizim önerdiğimiz metin beş satırdır: kendi bardağını makineye koy; dolaba koyduğuna isim ve tarih yaz; cuma 16.00'da etiketsiz her şey atılır; tezgahta bıraktığın kırıntıyı sil; biten bir şey gördüysen şu numaraya yaz. Bu beş satır uygulandığında temizlik ekibinin mutfakta harcadığı süre düşer ve o süre tuvaletlere, camlara ve zemine gider. Ofisin geri kalanı için günlük, haftalık ve aylık iş listesini kontrol listesi yazısında topladık; ofis temizliği sözleşmelerimizde mutfak görev paylaşımı ayrı bir madde olarak yer alır.
