Duvardaki küfü temizlemek için önce nemin kaynağını kesmeniz gerekir; aksi hâlde sildiğiniz leke birkaç hafta içinde aynı yerde belirir. Avuç içi büyüklüğünde birkaç leke söz konusuysa boyalı duvarı deterjanlı ılık su ve beyaz sirkeyle, eldiven ve maske takarak kendiniz temizleyebilirsiniz. Boyalı alçı gibi gözenekli yüzeylerde çamaşır suyu sorunu çözmez, yalnızca rengi açar. Bir metrekareden geniş, alçıpanın içine işlemiş ya da her kış geri gelen küfte mesele temizlikten çok nemi yönetmektir.
Küf neden geldi? Yoğuşma ile sızıntıyı ayırt etmek
İstanbul evlerinde küfün arkasında çoğu zaman sızıntı değil, yoğuşma vardır. Deniz nemi, kuzeye bakan soğuk cepheler ve kışın kapalı tutulan pencereler bir araya gelince odadaki nemli hava en soğuk yüzeyde suya dönüşür. O yüzey de çoğu zaman dış duvarın köşesi, pencere altı, dolabın arkası ya da banyo tavanıdır.
Lekenin yerine bakarak ayırt edebilirsiniz. Küf duvar-tavan birleşiminde, köşelerde veya pencere kenarında, kış aylarında ortaya çıkıp yazın sönükleşiyorsa yoğuşmadır. Tek bir noktada yoğunlaşmış, çevresinde sıva kabarması ya da sarımsı halka varsa ve yakınından tesisat geçiyorsa sızıntıdan şüphelenin; komşunun banyosu, çatı derzi veya balkon gideri de sık görülen kaynaklardır. Sızıntı bulunup onarılmadan yapılan temizlik boşa gider.
Başlamadan önce hazırlanacaklar
Küf silinirken spor saçar; kuru fırçalamak en kötüsüdür. Şunları hazır edin:
- Kalın lastik eldiven, FFP2 sınıfı bir maske ve mümkünse koruyucu gözlük.
- Bir kova ılık su, bulaşık deterjanı, bir sprey şişesinde sofralık beyaz sirke, yumuşak kıllı fırça ya da sünger.
- Bol kağıt havlu veya sonradan atacağınız eski bezler; küflü bezleri başka yerde tekrar kullanmayın.
Pencereyi açın, odanın kapısını kapatın ki sporlar evin geri kalanına dağılmasın. Yakındaki mobilyayı çekin, halıyı ve yatağı bir örtüyle kapatın. İşin başında çocukları ve evcil hayvanları odadan uzak tutun.
Boyalı duvarda küf temizliği, adım adım
- Gevşek küfü nemli bezle alın. Bezi hafif ıslatın, lekeyi ovmadan üstten alta doğru silin. Bu ilk geçiş sporların büyük kısmını yüzeyden uzaklaştırır.
- Deterjanlı suyla yıkayın. Bir kova ılık suya bir yemek kaşığı kadar bulaşık deterjanı yeter. Süngerle dairesel değil, tek yönde silin; kirli yüzü kovaya değil, yanınızdaki ikinci bir kaba sıkın.
- Sirke püskürtüp bekleyin. Beyaz sirkeyi sulandırmadan lekeye sıkın, 30 ila 60 dakika bekleyin. Bu süre asidin küfün köküne ulaşması için gerekir; hemen silerseniz sadece yüzeyi temizlemiş olursunuz.
- Temiz suyla durulayın. Sirke kalıntısı boyada leke bırakabilir; ayrı bir bezle, temiz suyla ikinci geçiş yapın.
- Tamamen kurutun. Fan veya ısıtıcıyı duvara doğru değil, odayı dolaştıracak şekilde çalıştırın. Duvar dokunduğunuzda soğuk ve nemli hissettiriyorsa iş bitmemiştir; ertesi güne bırakın.
- Gerekiyorsa boyayın. Leke izi kaldıysa önce küf önleyici astar, sonra boya. Doğrudan boyamak küfü örter, kurutmaz; ilkbaharda kabarır.
Banyo fayansı ve derzlerde
Burada malzeme değişir. Fayans gözeneksizdir, derz ve silikon ise gözeneklidir; küf genellikle derzin içine yerleşir. Sert yüzeylerde çamaşır suyu etkili olur, ama üç kurala uyarak:
- Etiketteki seyreltme oranını kullanın, "daha güçlü olsun" diye saf dökmeyin. Saf çamaşır suyu derzi zamanla yıpratır.
- Aynı gün içinde o yüzeye sirke, kireç çözücü ya da amonyaklı cam temizleyici uygulamayın. Bu karışımlar solunum yollarını tahriş eden gaz çıkarır. Hangi ürünlerin bir araya gelmemesi gerektiğini karışım güvenliği yazısında anlattık.
- Kapıyı açık tutun, aspiratörü çalıştırın; 10-15 dakika bekletip bol suyla durulayın.
Derz temizlendikten sonra hâlâ gri kalıyorsa derz dolgusu yenilenmeli, kararmış silikon sökülüp yeniden çekilmelidir. Bu iki iş, banyodaki küfün büyük bölümünü kalıcı olarak bitirir.
Sirke mi, çamaşır suyu mu, karbonat mı?
| Ürün | Uygun yüzey | Uygun olmayan yer |
|---|---|---|
| Beyaz sirke | Boyalı duvar, fayans, derz, ahşap kapı kenarı | Mermer ve doğal taş (asit matlaştırır) |
| Çamaşır suyu (seyreltilmiş) | Fayans, seramik, silikon | Boyalı alçı, ahşap, kumaş; başka ürünle asla birlikte |
| Karbonat + su | Hafif leke, koku giderme, sirkeyle silinen yüzeyin son geçişi | Tek başına yerleşmiş küf |
Marketteki "küf sökücü" spreylerin büyük bölümü çamaşır suyu esaslıdır; etiketine bakın, öyleyse aynı kurallar onlar için de geçerlidir.
Küfün geri gelmemesi için nemi düşürün
Temizlik lekeyi alır, nem yönetimi tekrarını önler. Kalıcı olan ikinci kısımdır.
Günde iki kez, on dakika, karşılıklı pencereleri açarak çapraz havalandırın; pencereyi saatlerce aralık bırakmak duvarları soğutur ve yoğuşmayı artırır, kısa ve tam açmak daha iyidir. Banyoda aspiratörü duştan sonra yirmi dakika daha çalıştırın. Çamaşırı odada kurutuyorsanız o odanın penceresini açık tutun; bir makine çamaşır kururken bir-iki litre suyu odaya verir.
Mobilyayı dış duvardan beş ila on santim uzak yerleştirin; dolabın arkasında hava dolaşmazsa en soğuk nokta orası olur. Isıtmayı bir odada tamamen kapatıp diğerinde yüksek tutmak yerine dengeli tutun; soğuk kalan oda yoğuşmayı çeker. Ucuz bir nem ölçer edinip bağıl nemi yüzde altmışın altında tutmayı hedefleyin. Bu sağlanamıyorsa küçük bir rutubet giderici kışın işe yarar. Her kış aynı duvarda tekrarlayan küfte kalıcı çözüm çoğu durumda dış cephe ısı yalıtımıdır; içerden yapılan temizlik ve boya o ana kadar zaman kazandırır.
Ne zaman kendiniz yapmayın
Küf bir metrekareyi geçiyorsa, alçıpanın ya da ahşabın içine işlemişse, tavanda geniş bir alan kaplıyorsa veya evde astımı olan biri yaşıyorsa işi kendiniz yapmayın. Sızıntı için önce tesisatçı gerekir; temizlik, kurutma ve boya öncesi hazırlık için bu işi düzenli yapan bir ekip tercih edin. Küf sonrası derin temizlik için ev temizliği sayfasındaki tek seferlik hizmeti isteyebilirsiniz; 2014'ten beri bu işi yapıyoruz ve keşifte hangi yüzeye ne uygulanacağını yerinde görüp söyleriz. Yeniden boyanmadan önce evi baştan sona elden geçirmek istiyorsanız oda oda temizlik listesi sıralamayı kolaylaştırır.
